شايع است
هر ساله ميليونها نفر از مردم جهان ، در سنين مختلف براي نخستين بار دچار سکته مغزي مي شوند . هم چنين هر ساله هزاران نفر در ايران در اثر سکته مغزي جان مي دهند . سکته مغزي سومين علت مرگ و مير در دنيا مي باشد .
قابل پيش بيني است
سکته مغزي به طور ناگهاني اتفاق نمي افتد . در حقيقت پزشکان مي توانند افرادي را که در معرض ابتلاء به سکته مغزي هستند مشخص نمايند .
قابل پيشگيري است
با شناساندن عوامل خطر ساز براي سکته مغزي قادر خواهيد بود که از سکته مغزي جلوگيري نماييد .
بياموزيد که چگونه بيشتر مراقب سلامتي تان باشيد !
دو نوع اصلي سکته مغزي وجود دارد
۱ - سکته مغزي ايسکميک
اين نوع سکته مغزي زماني اتفاق مي افتد که يک لخته خون يا چربي موجب انسداد رگ و قطع جريان خون در مغز مي گردد .
انسداد شريان مي تواند داخل و يا اطراف مغز رخ دهد .
همچنين لخته هاي خوني مي توانند توسط جريان خون از ديگر نقاط بدن به مغز آورده شوند .
علل :
علل اين نوع سکته عبارتند از :
نکاتي در مورد حملات ايسکميک گذرا ( TIA )
سکته گذرا يا سکته خفيف مغزي يک نوع سکته مغزي ايسکميک مي باشد که علائم آن حدود چند دقيقه تا چند ساعت طول کشيده و سپس به کلي از بين مي روند .
هرگز سکته گذرا را ناديده نگيريد . سکته گذرا نشانگر در راه بودن يک سکته مغزي شديدتر مي باشد . سعي کنيد دوره درمان سکته گذرا را کامل کنيد . حتي اگر نشانه هاي آن از بين رفته باشند .
۲ - سکته مغزي خونريزي دهنده ( ناشي از خونريزي )
اين نوع از سکته هاي مغزي ناشي از پاره شدن يک رگ خوني در داخل و يا سطح مغز مي باشد .
وقتي که يک رگ خوني پاره مي شود ديگر خون به سلولهاي مغزي نمي رسد . به علاوه نشت خون از رگ پاره شده ، مي تواند به بافت مغزي آسيب جدي وارد نمايد .
علل :
اين نوع سکته عبارتند از :
فشار بالا که موجب تضعيف عروق خوني مي گردد .
سخت شدن رگها ( تصلب شرايين ) که عروق مغزي را شکننده مي کند .
آنوريسم يعني ضعيف شدن يک نقطه در ديواره عروق که مي تواند پاره شود .
ضربه مغزي
مصرف بي رويه مشروبات الکلي
عوامل خطر ساز سکته مغزي را بشناسيد
شناخت اين عوامل کليد پيشگيري از سکته هاي مغزي هستند . اين عوامل خطرساز عبارتند از :
سن :
سکته مغزي معمولاً در تمام سنين ممکن است اتفاق بيافتد . ولي درافراد مسن تر خطر آن افزايش مي يابد .
جنسيت :
مردان بيشتر از زنان به سکته مغزي مبتلا مي شوند .
سابقه سکته مغزي يا سکته گذاري قبلي :
احتمال سکته در افرادي که سابقه قبلي سکته مغزي يا سکته گذرا دارند بيشتر است .
سابقه خانوادگي :
احتمال سکته مغزي در افرادي که يکي از اعضاي خانواده آنها به سکته دچار شده اند بيشتر است .
ديابت و بيماريهاي خاص ديگر :
مثلاً ديابت و کم خوني داسي شکل احتمال بروز سکته مغزي را افزايش مي دهند .
فشار خون بالا :
فشار خون کنترل نشده مي تواند زمينه ساز بسياري از سکته هاي مغزي باشد .
بيماريهاي قلبي :
يکي از عوامل ايجاد کننده سکته هاي مغزي صداهاي اضافي قبلي و فيبريلاسيون دهليزي ( ضربانهاي سريع و ناکامل قلبي ) است .
تنگي شريانها :
تشکيل پلاکها در شريانهاي مغزي مي تواند احتمال سکته مغزي را بالا ببرد ( پزشک مي تواند تشکيل اين پلاکها را با سمع به وسيله گوشي پزشکي تشخيص دهد ) .
کشيدن سيگار :
سيگار مي تواند موجب افزايش فشار خون و صدمه به سرخرگها گردد .
چاقي :
بالا بودن وزن يکي از عوامل خطرساز سکته مغزي مي باشد ، چرا که چاقي خطر ابتلاء به فشار خون بالا ، بيماريهاي قلبي و ديابت را افزايش مي دهد .
اعتياد به الکل و مواد مخدر ديگر :
الکل و کوکائين مي توانند موجب افزايش فشار خون شوند . اين دو موادي هستند که احتمال بروز سکته مغزي را افزايش مي دهند .
مسلماً تمامي عوامل خطرساز سکته مغزي قابل پيشگيري نيستند
ولي با کم کردن بسياري از آنها احتمال سکته مغزي کاهش خواهد يافت .
قدم هاي ديگري که جهت کنترل سکته مغزي مي توان برداشت
جدي گرفتن توصيه هاي پزشکي به طرق زير :
به طور منظم خود را چک آپ نماييد :
معمولاً پزشکان قبل از وخيم شدن مسائل مي توانند از بروز خيلي از امراض جلوگيري نمايند ،لذا در مورد مسائل و عوامل خطر ساز براي سکته مغزي مشورت کنيد .
فشار خون خود را کنترل نماييد :
اگر ميزان فشار خون خود را نمي دانستيد و بعد فهميديد فشار خونتان بالاست ، مي توانيد با بکاربستن توصيه هاي پزشک معالج خود آن را در سطح پايين نگه داريد .
ساير مسائل خود را حل نماييد :
بيماريها و مشکلات قلبي ، ديابت و بيماريهاي ديگر احتمال سکته مغزي شما را افزايش مي دهند ، با بکارگيري توصيه هاي بهداشتي آنها را کنترل نماييد .
بالاخره بايد از خود به خوبي مراقبت و محافظت کنيد .
سيگار نکشيد :
با نکشيدن سيگار فشار خون شما کنترل شده و از ايجاد تصلب شرايين ، که اين دو کليد مهم و خطرسازي براي سکته مغزي هستند ، جلوگيري مي شود .
از خوردن مشروبات الکلي بپرهيزيد .
از مصرف مواد مخدر و داروهاي توهم زا جداً خودداري نماييد .
از رژيم کم کلسترول و کم چربي استفاده کنيد اين موضوع به شما کمک خواهد کرد که وزن خود را کنترل نموده و از مسائلي که سلامتي شما را تحت الشعاع قرار داده و موجب سکته مغزي مي شوند جلوگيري کنيد .
مصرف نمک را کم کنيد
اين موضوع در پايين نگه داشتن فشار خون شما را ياري مي دهد .
فعال باشيد
ورزش به کاهش وزن و طبيعي نگه داشتن فشار خون شما کمک مي کند . ( البته قبل از شروع ورزش با پزشک خود در اين باره مشورت کنيد . )
همواره علائم سکته مغزي را جدي بگيريد
سکته مغزي يا سکته گذرا مي تواند به همراه همه يا تعدادي از علائم زير باشند :
ضعف ، سوزن سوزن شدن يا مورمور شدن
ممکن است در صورت ، دست يا پا و اغلب تواماً رخ دهند . اين علائم معمولاً در يک طرف بدن ظاهر مي شوند فلج اين اندامها هم ممکن است رخ دهد .
مشکلات بينايي
سکته مغزي مي تواند موجب تاري ديد ، کاهش بينايي ، دوبيني ، حتي نابينايي کامل ، گردد . گاهي فقط يک چشم دچار مشکل مي گردد .
مشکلات تکلم
برخي از بيماران توانايي روان صحبت کردن را از دست مي دهند . به طوري که به سختي صحبت مي کنند . گاه نيز به سختي مي توان دستخط اين بيماران را خواند .
گيجي
گاهي افرادي که دچار سکته مغزي مي شوند هوشياري خود را نسبت به جايي که در آن هستند از دست مي دهند .
فقدان هماهنگي و تعادل بدني
افرادي که دچار سکته مغزي شده اند ، ممکن است تلوتلوخورده و به زمين بيفتند .
از دست دادن هوشياري
اين بيماران ممکن است هوشياري خود را از دست داده و گاه دچار اغما شوند .
سردرد شديد
در افرادي که دچار سکته مغزي شده اند ممکن است سردرد ناگهاني ايجاد شود تهوع ، استفراغ و سفت شدن گردن نيز ممکن است به همراه سردرد وجود داشته باشد .
سرگيجه
سرگيجه به تنهايي از علائم سکته مغزي نيست ولي اگر به همراه علائم ديگر رخ دهد مي تواند از علائم سکته مغزي باشد .
اين علائم زنگ خطري است در فوريت هاي پزشکي !
هر چند علل مختلفي ممکن است باعث اين علائم باشند اما به خاطر حياتي بودن مسئله حتماً بايد اورژانس را خبر نمود و اقدامات پزشکي را فوراً انجام داد . حتي اگر علائم پس از مدتي از بين رفته باشند .
اگر سکته مغزي رخ داد
عملکرد سريع مي تواند جان وزندگي بيمار را نجات داده و
عوارض مغزي ايجاد شده را به حداقل برساند .
اقدام هاي اورژانسي
اقدامات اورژانس جهت بهبود وضع مصدوم با ارزيابي هاي لازم و پيشگيري از عوارض مي تواند در نجات جان بيمار مؤثر باشد .
اقدامات و مطالعات تصويربرداري
اين اقدامات مي تواند نوع و محل سکته مغزي را مشخص نمايد .
اين مطالعات عبارتند از :
اسکن توموگرافي کامپيوتري ( سي تي اسکن )
تصويربرداري تشديد ميدان مغناطيسي ( MRI )
سونوگرافي داپلر از سرخرگهاي گردن که به مغز خون مي رساند .
الکتروکارديوگرافي از قلب
ساير آزمايشات
آزمايش خون و ادرار و آزمايشات ديگر بايد براي بيمار درخواست گردد .
جراحي
در پاره اي از موارد بوسيله جراحي مي توان خونريزي يا انسدادي را که موجب سکته مغزي شده را از ميان برداشت .
پس از بروز سکته مغزي
حيات دوباره افرادي که دچار سکته مغزي شده اند بستگي به خفيف يا شديد بودن سکته و دائمي يا برگشت پذير بودن آن دارد .
عوارض مختلف
عوارض بستگي به اين دارند که : کدام قسمت از مغز درگير شده است و عبارتند از :
لزوم شروع توانبخشي در اسرع وقت
متخصصين توانبخشي وسعت ضايعات را ارزيابي نموده و راههاي تخصصي غلبه بر مشکلات را ارزيابي مي نمايند . متخصصين گفتار درماني ، فيزيوتراپيست ها و کار درمانگران از جمله افرادي هستند که در درمان سکته مغزي نقش مهمي ايفا مي کنند .
توسط درمانهاي دارويي و جراحي مي توان زمينه ايجاد سکته مغزي را درمان نموده واز بروز مجدد جلوگيري کرد . علاوه بر آن افراد روشهاي جديد زندگي را که در آن از عوامل خطرساز براي سکته هاي قلبي کاسته مي شود خواهند آموخت .
نااميد نشويد توانبخشي گاه ممکن است کمي طولاني شود .
چند پرسش و پاسخ
دکتر معالج من گفته است من نياز به جراحي پلاک برداري از شريان کاروتيد دارم . اين جراحي چيست ؟
اين جراحي جهت برداشتن پلاکي در شريان کاروتيد گردن است . پزشکان اين جراحي را براي افرادي که دچار انسداد شديد سرخرگهاي گردن شده اند ، توصيه مي کنند .
آيا من براي جلوگيري از سکته مغزي بايد روزانه آسپرين مصرف کنم ؟
مصرف آسپرين با وجودي که در موارد بسياري مفيد است حتماً بايد با تجويز پزشک صورت بگيرد تا خود باعث مشکلات و عوارض ديگري نشود .
از کجا مي توانم اطلاعات بيشتري نسبت به سکته مغزي کسب کنم ؟
مراجعه به پزشک بهترين قدم براي شروع است . او مي تواند به پرسشهاي شما پاسخ مناسب داده و در صورت نياز منابع ديگري در اختيار شما قرار دهد .
پس ...
ميتوان کمک کرد تا احتمال سکته مغزي کاهش يابد .
در مورد سکته مغزي آگاهي پيدا نموده و عوارض آن را بشناسيد .
به خاطر داشته باشيد که شما مي توانيد در جلوگيري از بروز سکته مغزي مؤثر باشيد !
با سلام و خوش آمدگوئی